672 - جواب مصنّف به اشكال اينكه اقتضاء در رابطه با مجزى بودن اوامر اضطرارى و ظاهرى نسبت به اوامر واقعى اوّلى به معناى دلالت و كشف بوده « 1 » و نه عليّت و تاثير چيست ؟ ( قلت نعم . . . بمعنى المتقدّم ) ج : مىفرمايد : آرى ، اگرچه نزاع در اينكه اتيان مأمور به با امر اضطرارى يا با امر ظاهرى آيا اقتضاء اجزاء از امر واقعى اوّلى را دارد يا نه ؟ در نحوهء دلالت دليل اوامر اضطرارى و دليل اوامر ظاهرى بوده ولى منافاتى ندارد كه اقتضاء در اينجا نيز به معناى عليّت و تاثير باشد . « 2 » نهايت نزاع ، آن است كه نزاع در علّت بودن و نبودن به دلالت دليل اين دو برمىگردد . به اين معنى كه آيا مثلا دلالت دليل امر اضطرارى مثل « فتيمّموا صعيدا طيّبا » به‌گونه‌اى هست كه عقل مستقلّا از دلالت آن بفهمد كه اتيان مأمور به با امر اضطرارى يعنى نماز با تيمّم ، علّت و مؤثّر در اجزاء از اتيان مأمور به با امر اوّلى واقعى « نماز با وضوء » هست يا دلالت دليل آن به‌گونه‌اى نيست كه عقل ، اجزاء را از آن بفهمد . « 3 »

--> - اجزاء آنها نيز داخل در مباحث الفاظ خواهد بود . بنابراين ، معناى عبارت « الاتيان بالمأمور به بالامر الاضطرارىّ على وجهه هل يقتضى الاجزاء بالنسبة الى الامر الواقعيّ ام لا » يا « الاتيان بالمأمور به بالامر الظّاهرىّ على وجهه هل يقتضى الاجزاء بالنّسبة الى الامر الواقعيّ الاوّلىّ ام لا » چنين است : « الاتيان بالمأمور به بالامر الاضطرارىّ على وجهه هل يدلّ دليله على الاجزاء بالنّسبة الى الامر الواقعيّ الاوّلىّ ام لا ؟ » و « الاتيان بالمأمور به بالامر الظّاهرىّ على وجهه هل يدلّ دليله على الاجزاء بالنّسبة الى الامر الواقعيّ الاوّلىّ ام لا ؟ » . ( 1 ) - در نتيجه مبحث اجزاء داخل در مباحث الفاظ بوده و نه مباحث عقلى . ( 2 ) - يعنى باز هم اجزاء اوامر اضطرارى يا اوامر ظاهرى از امر واقعى اوّلى داخل در مباحث عقلى مىباشد . ( 3 ) - يعنى عقل از نحوهء دلالت دليل « فتيمّموا صعيدا طيّبا » اين‌گونه مىفهمد كه « نماز با تيمّم » واجد و علّت در تأمين همهء مصالح « نماز با وضوء » هست و نماز با تيمّم جانشين نماز با وضوء در همهء مصالح -